«Къазахстанда жюзден аслам халкъ мамырлыкъда, жарашыулукъда жашайды»

Ингушетияда Шимал Кавказны асламлы информация органларыны бешинчи форумларына Къазахстанны халкъыны ассамблеясыны келечиси, белгили журналист Кымбат Досжанова да къатышхан эди. Ол пленар жыйылыуда сёлеше, бюгюнлюкде бу къыралда жашагъанла миллетлерине кёре юлешинмегенлерин, барысы да бир болгъанларын айтхан эди, ол санда озгъан ёмюрде Шимал Кавказдан  зор бла кёчюрюлгенле да. Форумдан сора биз аны бла   къысха ушакъ бардыргъанбыз.
- Кымбат Абсадыковна, таулула Къазахстаннга уллу хурмет этедиле, таматаларыбыз  аны экинчи ата журтларына санайдыла. Шёндю къыралны болумуну, адамла къаллай ниетле бла жашагъанларыны юслеринден айтсагъыз эди.
- Къазахстан алгъа уллу, ышаннгылы атламла этеди,  Азияда бюгюнлюкде бек айныгъан, къолайлы къыралладан бириди деп шарт айталлыкъма. Башхаланы даражаларын тюшюрюрге сюймейме, алай къоншу республикалада болсам, ол башхалыкъны бютюнда бек сеземе.  
Быйыл декабрьде къыралыбызны жалынчакъсызлыгъына 26 жыл толады. Саныбыз артыкъ уллу тюйюлдю – 18 миллион адам. Алай жюзден аслам халкъ келишиулюкде, мамырлыкъда  жашайбыз. Анга уа миллет тилледе  асламлы информация органла болгъанлары да шагъатлыкъ этеди.  Ноябрьни ахырында Къазастанны журналистлерини форуму ётгенди. Анда басма органланы кёрмючюнде 30 тилде чыкъгъан газет, журнал кеслерини онгларын кёргюзтгендиле. Къырал радиода «Бай терек» деген бериу чыгъады. Аны республиканы хар жеринде, андан тышында да эшитирге боллукъду, ол санда Россейде, Къытайда окъуна. Анда уа этносланы келечилери ана тиллеринде сёлешедиле, жарсыуларын, къууанчларын билдиредиле.   
Къарачайлыла бла малкъарлыла шёндю къаллай бир болгъанларын айталлыкъ тюйюлме. Алай Къазахстанны халкъыны ассамблеясында уа миллетни фахмулу адамлары бардыла. Хар жылдан да 1 мартда Нурсултан Назарбаев   аны уллу жыйылыуларын бардырады. Аланы кезиуюнде ушакъ ачыкъ баргъанын,  жамауатны жарсыуларын къыралны башчысына белгили этерге  онг болгъанын  айтыргъа сюеме.
 - Пленар жыйылыуда Къазахстанда халкъны, жамауатны эсин, оюмун жангыртыуну заманы болгъанын айтхан эдигиз. Аны къалай ангыларгъа боллукъду?
- Бу иш къуру бизде угъай, хар жерде да магъаналыды. Бек алгъа сёз адамны намысыны, культурасыны юслеринден барады. Адам улу миллет энчилигин, туугъан жерин, халкъын, адет-тёрелерин, тилин унутургъа эркин тюйюлдю. Ма олду жангыртыу.
- Кавказны келечилери уа къыралны экономикасында, политикасында, жамауат жашауунда тиримидиле?
- Сёз ючюн,  Хочиланы Людмила Хыйсаевнаны сизде, бизде да танымагъан хазна адам болмаз.  Ол парламентни алгъыннгы чакъырылыууну депутатына айырылгъан эди.  Аламат, ырахматлы, къонакъбайлы, жарыкъ адамды. Онг болгъанына кёре, тюбеширге, телефон бла бир бирибизни жокъларгъа кюрешиучюбюз. Ол назмула, сабийлеге жомакъла жазады. Малкъар, орус тиллени да бирча ариу, терен билгенин айтыргъа сюеме.
Къыралда жамауат ата журтлары ючюн жууаплылыкъны сезгенлерине  Ассамблеяны тогъуз келечиси Къазахстанны законла чыгъарыучу органыны депутатларына айырылгъанлары да шагъатлыкъ этеди. Кавказлыла уа битеу сфералада да бардыла, хар инсанны да айныргъа, ишлерге да онглары, эркинликлери тенгдиле. Тилибизде аз санлы халкъ деген сёз окъуна жокъду.
Паспортларыбызда хар бирибиз да этносларыбызны  жаздырабыз: таулу, ингушлу,  къазахлы, чеченли, оруслу… Алай сёз саулай къыралны юсюнден баргъанда, барыбыз да бир миллет болгъаныбызны сезебиз.  Мен Юнус-Бек Евкуровха китап саугъалагъанма, анда уа Къазахстанда жашагъан битеу этносланы юслеринден шартла  бардыла.
-Сиз Кавказда алгъын болгъанмысыз?
- Угъай, алай бери энтта къайтып келип турлугъум келеди. Мындан ары  Шимал Кавказны башха республикаларын кёрюрге,  аланы жашаулары бла шагъырейленирге онгум болур деп бек ышанама. Ингушетияда эки кюнню ичинде сейир адамла бла танышханма. Юйге жетгенлей, форумну,   битеу сезимлерими, сагъышларымы юслеринден уллу статья жазаргъа деп турама.
- «Заман» газетни окъуучуларына не айтырыкъ эдигиз?
- Къазахстаннга къонакъгъа келигиз. Деменгили тауларыбызны, кенг  къырларыбызны, бай дастарханны, халкъларыбызны ариу культураларын кёргюзтюрге хазырбыз.  

 

 

Тикаланы Фатима.

Свежие номера газет Заман


02.12.2019
30.11.2019
28.11.2019
25.11.2019