Университетни диплому суралмагъан, алай танг хакъ берген усталыкъла

Алгъын  заманлада бийик билим – ол бийик даражады деген оюм жюрюгенди. Окъуучуланы бюгюнлюкде да  ЕГЭ-ни тап бермесенг, вузгъа кирлик тюйюлсе деп къоркъутургъа кюрешиучюдюле. Ол а, кертиси бла да, алай магъаналымыды?
Head Hunter компанияны службасы онеки минг ишчини арасында тинтиуле бардырып, кёп затланы туура этгенди. Соруулагъа къатышханланы 60 проценти, вузда окъуу, бек биринчиден, аланы акъыллыракъ этгенди, дегендиле. Энчи орта билим алгъанла уа – ол неда бу усталыкъ къоллу болгъанларын белгилегендиле.
Компанияны аналитиклери айтханнга кёре,  жууукъ кезиуледе билим бериу система айный эмда  къыйыныракъ бола барлыкъды. Тёрели кезиуле бла даражала уа кючлерин тас этерикдиле. Иш  табаргъа болушхан  Карьерист.ru портал бийик билим хазна изленмеген, алай айлыкъ хакълары уа иги да уллу болгъан талай усталыкъланы тизмесин жарашдыргъанды.
Аш этиучю
Быланы  иш хакълары 25 минг сомдан башланады. Иги сынамы болгъан специалист а 40-50 минг сом  окъуна сураргъа  боллукъду. Вахта  амал бла уруннганла эмда шеф-поварла бир айгъа 70 минг сомдан  артыкъ алыргъа боладыла. Сёз багъалы ресторанны юсюнден баргъанда, андан да уллу айлыкъны юсюнден айтыргъа тийишлиди. Алай асламысында аш этиучюлени бийик билимлери жокъду, кёбюсюнде ала кулинар училище неда тийишли курсла бла чекленип къаладыла.
Программист
Шёндюледе ИТ-сферада усталыкълагъа бек уллу сурам барды, аланы айлыкъ хакълары да анга кёреди. Хау, алагъа политехника вузлада боллукъду окъургъа, алай ансыз да барды амал – энчи курсланы тауусуп. Россейде программистни оклады 90-100 минг сомдан башланады.
Слесарь, чач къыркъыучу,
жазыучу
Порталны билдириуюне кёре, бийик билимлери болмагъанлыкъгъа, автослесарьла (хунерли механикле станция ачадыла), чач къыркъыучула (кеслерине ишлегенле айгъа 100 минг сом окъуна этедиле), жазыучула (реклама материалла жазыудан, блог жарашдырыудан башларгъа боллукъду), суратчыла (усталыкъ сынам бла келеди эмда жетишимли коллегаланы семинарларына къатышыудан) бек иги ахча этерге боллукъдула.
Водитель
Кесини ауур жюкле ташыучу машинасы болгъан адамны  да иги хакъ тюшюрюрге къолундан келликди. Андан дипломну бир адам да сорлукъ тюйюлдю. Битеу кереклиси – тийишли категориялары болгъан водитель удостоверение, бир-бирде уа – саулугъуну  юсюнден справка. Дагъыда машинасы болгъан - сатыу-алыу келечи, таксист, энчи водитель болуп да ишлеяллыкъды. Неда автобусда, пассажирлени ташыу ишни энчи къураргъа боллукъду.
Сайтланы
дизайнери
«Мел» онлайн-журнал уллу хакъны жаланда колледжни неда училищени тауусуп алыргъа боллукъ усталыкъланы тизмесин басмалагъанды.
Сёз ючюн, интернет-сайтны ишин тийишдире билген адамны бир жаны бла тёрели дизайнерча хунерлиги (сурат ишлей билирге, художестволу композицияны жорукъларын ангыларгъа), башха жаны бла уа энчи билими (HTML эмда CCSтиллени, графика редакторланы да билирге) болургъа керекди. Head Hunter компанияны тинтиулеринде айтылгъаныча, буруннгу жыл быллай дизайнерлени орта айлыкъ хакълары 101 минг сомдан артыкъ бола эди.
Радиотехник
Бу специалистле тюрлю-тюрлю радиоэлектрон техниканы ишлеу бла кюрешедиле: телефонланы, радиоприёмниклени, спутниклени, дронланы. Илму институтлада, телевиденияда, кемеле ишлеуде, авиацияда, башха жерледе да алагъа сурам уллуду. Колледжни тауусхан адам бир жыл ишлегенинден сора 50 минг сом алып башларгъа боллукъду, сынамлы специалист а – 100 минг сомдан артыкъ.
Металлург
Къара эмда тюрсюнлю металлургияда уруннган специалистлеге тийишли билимни политехника неда металлургия колледжледе да бередиле. Анга да къарамай, стажлары юч жылдан артыкъ болгъандан сора,  айлыкълары 90 минг сомгъа жетерге боллукъду. Алай сынамлары болмагъанланы да апчытмайдыла, аланы айлыкълары 50 минг сомдан  башланады.

 

Мария ВОЛУЙСКАЯ. «Аргументы и Факты» газет.

Свежие номера газет Заман


19.08.2019
16.08.2019
14.08.2019
13.08.2019