«Иги тюрлениуле баямдыла, алай тохтап къалыргъа умутлу тюйюлбюз»

Алгъаракълада РФ-ни Президенти Федерал Жыйылыугъа   Посланиясында окъуу система къаллай излемлеге келиширге кереклисини  юсюнден айтхан эди. Аны бла байламлы биз   Элбрус районда бу жаны бла болумну билир ючюн  билим бериу управленияны таматасы Атаккуланы Нюржан бла ушакъ этгенбиз.    

- Нюржан, бюгюнлюкде районда неллай бир окъуу махкеме барды?  
- Бусагъатда окъутуу онтёрт учреждение бла  къошакъ билим берген эки ара ишлейдиле. Алада бийик квалификациялары болгъан, тийишли аттестацияны да жетишимли  ётген  устазла урунадыла. Саулай айтханда, школлагъа 3479 окъуучу жюрюйдю, садиклеге уа - 1637 сабий барады.  
- Сабий садлада жерле бла жалчытыуда болум къалайды?
- Арт  заманда бу жаны бла талай амал хайырланабыз. Ол санда Кёнделенде  160 гитчеге жангы сабий садны къурулушу эм Тырныауузну 1-чи номерли лицейинде эм гитче къауумгъа отуз  жер къурау бла байламлы проектни хазырлай турабыз.  
«Создание условий для осуществления  трудовой деятельности женщин, имеющих детей, включая достижение 100-процентной доступности (к 2021 году) дошкольное образования детей в возрасте до трёх лет»  деген къырал эмда  «Демография» миллет проектлени чеклеринде КъМР-ни Жарыкъландырыу, илму эмда  жаш тёлюню ишлери жаны бла министерствогъа Терс-Къолда 80 гитчеге сабий садик ишленирча заявка бергенбиз. Бусагъатда «Электронный  детский сад» информация системада эсепде 392 сабий турады да, экисинден къалгъан барына да направленияла берилгендиле.
- РФ-ни Президентини Федерал Жыйылыуугъа Посланиясында элледе билим бериу махкемеледе санитар жорукълагъа бла мардалагъа сакъ болургъа кереклисини юсюнден да айтылгъан эди.      
- Бу  жаны бла ишни биз алгъаракълада окъуна башлагъанбыз.  Бусагъатда аланы бир кесеги тамамланнганды.  Кёнделенде  ючюнчю номерли орта  мектепни окъуучулары биринчи номерли орта школну баш корпусуна  кёчюрюлгендиле. Ол хар кереклиси бла жалчытылыныпды.  Элледе орналгъан мектепледе спорт эм физкультура бла кюреширча онгла къурау программаны чеклеринде Нейтринода  жангы спортзал ачылгъанды. Дагъыда быйыл Лашкутада  спортзалгъа тынгылы  ремонт этилликди.
Бюгюнлюкде Тырныауузну 4-чю номерли прогимназиясында игилендириу ишле барадыла. Къошакъ билим берген  Сабий эм жаш тёлю чыгъармачылыкъ араны бош тургъан  7-чи номерли интернатны мекямына кёчюргенбиз.  Ол «Доступная среда» деген къырал программагъа киргени себепли, анга сакъатла да чырмаусуз жюрюрча боллукъду.
- Окъуучуланы жылы аш бла жалчытыу а къалайды?
- Аш-суу этген блокланы шёндюгю оборудование, мебель эм башха затла бла жалчытыу барады. Ашханала санитар-гигиена мардалагъа 95 процентге келишедиле. Хар школда да  окъуучулагъа жылы азыкъ бериледи. Биринчиден башлап тёртюнчю классха дери эки кере ашатадыла. Аны ючюн ахчаны бир кесеги жер-жерли бюджетден тёленеди, къалгъанын а ата-анала бередиле.
Тырныауузну 3-чю номерли орта школунда бла 5-чи номерли гимназиясында биринчи классда окъугъанлагъа уа ингир алада да ауузландырадыла. Андан сора да, къолайсыз эм къыйын болумлагъа тюшген юйюрледен 271 сабийге бир кере ашатырча администрацияны бюджетинден ахча бёлюнеди.
Былтыр районну администрациясыны башчысы «Элбрус муниципал районда окъугъан  чекленнген онглары болгъанлагъа эм сакъат сабийлеге эки кере хакъсыз аш берирге» деген бегимге къол салгъан эди. Алай бла бусагъатда биринчи класслагъа жюрюген 1604 сабийге эм бешинчиден онбиринчи класслагъа баргъан 1171  окъуучугъа  жылы азыкъ бериледи.
- Билим бериу учреждениялада къоркъуусузлукъ сакъланырча  эм окъуучуланы аман ишледен тыярча не мадар этиледи?
- Сабийле эшикде кеслерин тап жюрютюрча юйретебиз, къоркъуусузлукъну юсюнден да билдиребиз. Анга деп белгиле, плакатла эм башха затла алыннгандыла. Жарыкъландырыу, илму эмда жаш тёлюню ишлери жаны бла министерствону буйругъуна тийишлиликде окъуучуланы арасында жашырын халда социал-психология жаны бла тинтиу бардыргъанбыз.  Дагъыда школла адамны эркинликлерини юсюнден билдирген дерсге, «Сообщи, где торгуют смертью!» деген акциягъа да къатышхандыла.
 - Ишигизде бегирек да къаллай проблемала чырмайдыла?
- Ала элледе,  шахарлада орналгъан билим учреждениялада да бардыла. Бир кесегин башында да сагъыннганма. Сёз ючюн, Терс-Къолда «Сабий сад-школ» деген комплексни, Кёнделенде садикни  къурулушун жууукъ заманда башларгъа керекди. Спорт бла кюреширча Огъары Басханда, Терс-Къолда залла ачаргъа неда тийишли жерле къураргъа тийишлиди.
Тырныауузну 1-чи номерли лицейини эмда 5-чи номерли гимназияны мекямларыны тыш къабыргъаларын сюртюрге, Лашкутада 2-чи эм 6-чы номерли школланы башларын алышыргъа кереклиси да баямды. Дагъыда Нейтринода бла Быллымда мектепледе жылыу берген системаланы жангыртыуну къолгъа алмай жарарыкъ тюйюлдю. Билим бериу жаны бла къырал эм муниципал стандартланы толтурурча устазланы компьютерле бла жалчытыу изленеди.
КъМР-ни Жарыкъландырыу, илму эмда жаш тёлюню ишлери жаны бла министерствосу  эм Элбрус районну администрациясы болушсала, сагъынылгъан кемчиликлени  тамамларгъа онг табылыр деп бек ышанама.  

Анатолий Темиров.

Свежие номера газет Заман


20.05.2019
17.05.2019
14.05.2019
13.05.2019