Депутатла келишиулюкню, жамауат тынчлыкъны да жалчытыргъа тийишли юлюш къошхандыла

КъМР-ни Парламентини 5-чи чакъырылыууну ахыргъы жыйылыуунда спикер Татьяна Егорова беш жылны ичинде тамамланнган жумушланы эсеплерин чыгъаргъанды. Ол бу кезиуде республиканы жамауат-политика жашауунда артыкъда магъаналы ишле болгъанларын, аланы арасында Уллу Ата журт урушда Хорламны 70-жыллыгъыны къууанчы, РФ-ни Президентин бла Къырал Думаны депутатларын айырыу, Къабарты-Малкъар кеси ыразылыгъы бла Россейге къошулгъанлы 460 жыл  эмда КъМР-ни Парламентине 25 жыл толгъанлары  энчи магъана тутханларын  айтханды. «Депутатла алагъа тири къатышхандыла, республикада келишиулюкню, жамауат тынчлыкъны сакълаугъа кеслерини юлюшлерин къошхандыла»,-дегенди спикер.
Законланы жарашдырыу
 Бешинчи чакъырылыуну депутатлары 317 праволу актны жарашдырып, къабыл кёргендиле, ол санда 300 республикалы законну. Аладан 119-су экономиканы эм финансланы айнытыу, 94-сю къырал къурулуш эм жер-жерли самоуправленияны ишин къурау бла байламлыдыла. Социал сферада - 64, жер  халла эм экология бёлюмледе уа 23 закон къабыл этилгенди.  
Татьяна Борисовна келир кезиуге баш борчланы юслеринден айта, РФ-ни Президентини Федерал Жыйылыугъа Посланиясында, май указлада эм аланы мурдорунда къуралгъан миллет программалада белгиленнген жумушланы тамамлау энчи жерни алгъанларын белгилегенди. «Бу ишни чеклеринде  бюджетни къоранчларын жангыдан сюзерге тюшгенди. Ол санда артыкъда къоранчлы бир-бир законланы ишлери тохтатылып, аялгъан ахча башха жумушлагъа бёлюннгенди»,-дегенди ол.
 Аны бла бирге уа налогланы тёлеуде льготала тохташдырылгъандыла,  патент система кийирилгенди. Ол а гитче эм орталыкъ бизнесге себеплик этер, энчи предпринимательствону айнытыр мурат бла тамамланнганды. 
Социал соруула
Инсанланы праволарын эм  эркинликлерин сакълауну ышаннгылы системасын къураугъа энчи эс бурулгъанды. Ол санда къолайсыз юйюрлеге, абаданлагъа,  саулукълары осал болгъанлагъа къырал болушлукъну низамы тохташдырылгъанды. Акъылбалыкъ болмагъанланы  законлу сейирлерин сакълар мурат бла Сабийни эркинликлери жаны бла уполномоченныйни институту ишлеп башлагъанды, инсанланы бир-бир къауумларына хакъсыз юридический болушлукъ бериу система къуралгъанды.  70 эм 80  жыллары толгъан абаданлагъа жашау журтну тынгылы жангыртыу ючюн тёлеулеге компенсация берилгенди, сакъатлагъа предприятиялада квотала кийирилгендиле.
- Къыралда пенсия реформа бла байламлы  республикалы законлада  пенсиягъа чыкъгъан эр кишилеге бла тиширыулагъа тохташдырылгъан битеу льготаланы сакъларгъа оноу этгенбиз,-деп белгилегенди Татьяна Егорова.
Жер-жерли самоуправление
Граждан обществону институтларын эм жер-жерли самоуправление органланы ишлерин  къурау жаны бла тийишли база барды. Ол санда эллени башчыларын айырыу, муниципал къуралыулада жашагъанланы арасында соруула бардырыуну низамы да белгиленнгендиле. 
Жамауат контрольну кючлеу жаны бла законла да къабыл кёрюлгендиле. Бу ишни чеклеринде КъМР-ни  Жамауат палатасыны борчлары тохташдырылгъандыла, республиканы баш законла чыгъарыучу органында Жамауат совет къуралгъанды.  
 - Законла жарашдырыу полномочияланы юслеринден айтханда, жамауат-политика болумну тапландырыугъа, адамларыбызны къайгъыларын тамамлаугъа бурулгъан тийишли праволу база къуралгъанды.  Къабыл кёрюлген праволу актла депутатла ишлерине жууаплы кёзден къарагъанларына, аны бла бирге уа толтуруучу власть органла, граждан обществону институтлары бла хайырлы байламлыкъла къуралгъанларына шагъатлыкъ этеди,-деп чертгенди спикер.

Болумну тинтиу 
 Спикер белгили этгенича, беш жылны ичинде 30-дан аслам парламент эм жамауат тынгылаула, 52 «тёгерек стол», 151 правительстволу эм комитет сагъатла бардырылгъандыла. Депутатла районлагъа бла эллеге барып, жеринде 150 кенгеш къурагъандыла.  
Контроль полномочияланы чеклеринде республикалы бюджет къалай къоратылгъаны дайым да тинтилгенлей тургъанды. Баш финанс документни жамауат тынгылаулада сюзюу тёреге айланнганды, аны кезиуюнде чыгъарылгъан эсгертиуле жууаплы органлагъа бериледиле. 
Контроль-аналитика иш
Татьяна Борисовна жамауатны жарсытхан сорууланы жерине барып сюзюуню хайырлылыгъын чертгенди.  Бу кезиуде уа депутатла Нальчикни бийик вольтлу аппаратураны заводуну, «Агро-Союз» комплексни, «Ленинцы» производство кооперативни, башха промышленный эм эл мюлк предприятияланы болумларын кёргендиле. Парламентни президиуму уа Озрек эм Баксанёнок эллени жашаулары бла шагъырейленнгенди. 
Аналитика полномочияланы чеклеринде конференцияла, семинарла, «тёгерек столла» да къуралгъандыла. Алада уа гитче эм орталыкъ бизнесге финанс болушлукъ бериуню амаллары, АПК-ны айнытыуну онглары сюзюлгендиле. Тёгерекдеги къудуретни сакълау жаны бла къырал политика   да энчи контрольда болгъанды.  
- Бу ишни чеклеринде уа къалгъан-къулгъанланы жарашдырыуну жер-жерли схемасы хазырланнганын белгилерчады. Бизни республика аны эмда «КъМР-де производство къалгъан-къулгъанланы, ол санда коммунал багушну, жарашдырыу» регион программаны къурагъан биринчи регионланы санында болгъанын айтырчады,-деп чертгенди спикер.  
Коллегала бла 
байламлыкъла
РФ-ни субъектлеринде законла чыгъарыучу органла бла байламлыкъла къурау жаны бла уллу иш толтурулгъанды. Ол санда Томск областьны Думасы, Дагъыстанны Халкъ Жыйылыуу, Татарстанны Къырал Совети бла бирге ишлеуню юсюнден келишимле этилгендиле. 
РФ-ни Федерал Жыйылыуу бла да къуралгъандыла хайырлы байламлыкъла. КъМР-ни Парламенти Европа Советни законла жарашдырыучу органыны ишине да къатышханды. «Ол а бизге этилген ышаныулукъ бла бирге РФ-ни  сейирлерин сакъларгъа, тыш къыраллада коллегаларыбызгъа Россейде болумну юсюнден тюз хапар билдирирге онг бергенди»,-деп чертгенди Татьяна Борисовна.
Парламентарийле РФ-ни Къырал Думасыны къараууна 26 законну проектин кёргюзтгендиле, аладан 7-си федерал законнга айланнганды, энтта экиси уа биринчи эм экинчи окъулуулада къабыл кёрюлгендиле. 
Жаш тёлю палата, СМИ
Ёсюп келген тёлюню право билимин ёсдюрюу ишге да энчи эс бурулгъанды, ол санда билим бериу учреждениялада тюбешиуле къуралгъандыла. «Къырал сагъат» проектни чеклеринде уа белгили политикле бла ушакъла  бардырылгъандыла. Жаш тёлю палатасыны юсюнден айта, бу кенгешчи орган  тийишли къымылдауланы арасында белгили, аты айтылгъан структурагъа бурулгъанын чертгенди. Бюгюнлюкде уа аны 6-чы чакъырылыуу ишлейди. 
КъМР-ни Парламенти  инсанлагъа не заманда да ачыкъ болгъанды. Беш жылны ичинде газетледе аны ишини юсюнден 4 минг статья басмаланнганды, телеканаллада 2900 сюжет кёргюзтюлгенди, радио бериуле да чыгъарылгъандыла. «Къабарты-Малкъар» телеканалда уа «Парламент сагъат» деген бериу бардырылады.  
Республиканы Парламентини юсюнден  федерал басма органлада да билдирилгенлей тургъанды, ол санда «Федерация Советни вестнигинде». Парламентни официальный сайты, социал сетьледе бетлери да ачылгъандыла.  Законла чыгъарыучу баш органны 25-жыллыгъыны чеклеринде къуралгъан жумушла асламлы информации органла кенг ачыкъ этилгенлерин белгилеп, спикер законла чыгъарыучу органлада ишлеген журналистлеге ыразылыгъын айтханды. 
Докладыны ахырында Татьяна Егорова законла чыгъарыучу органны  жетишимлерине  хар депутат, Аппаратны къуллукъчусу да тийишли къошумчулукъ этгенлерин айтханды. «Жууукъ кезиуде биз Парламентни 6-чы чакъырылыууну депутатларын сайларыкъбыз, ызы бла  уа КъМР-ни Башчысы айырыллыкъды. Парламентни жангы къаууму алгъыннгы чакъырылыуланы депутатлары салгъан тёрелени андан ары бардыра, республиканы айнытыугъа, власть органлагъа салыннган борчланы тамамлаугъа, адамларыбызны къолайлыкъларын игилендириуге къолдан келгенни этерле деп ышанама»,-дегенди ол.

Тикаланы Фатима.

Свежие номера газет Заман


08.11.2019
06.11.2019
01.11.2019
30.10.2019