Ата-ананы къачы уллу болса...

Юйюрле тутхучлу, монглу болсала, къырал да айныулуду деп бошдан айтыла болмаз. Мен бюгюн сагъынырыкъ да  кеси къыйынлары бла жашагъан аллай ариу къауумду. Мында сыйгъа, намысха, андан сора уа, окъуугъа, танг кюч-къарыу, эс бёлюне келгенин билебиз.
Сёз Кенжеде жашагъан Сотталаны Зейтунну бла Лидияны юсюнден барады.  Ала ёсдюрген сабийле, республикада, Москвада аламат специалистле болуп, кеслерини эм миллетлерини атын  махтау бла айтдырып урунадыла.  Биз да ала бла ёхтемленебиз, алагъа къууанабыз.
Мен бу юйюр бла адам айтып шагъырей тюйюлме, къоншуда жашайма, сабийле гитчеликлеринден бери да кёз аллымда ёсгендиле. Аланы айырма боллукълары гитчеликлеринден да билиннгенди.  Окъуугъа итиннгенлей, бош заманлары болмагъанды. Тамата  жашлары Расул, Къабарты- Малкъар къырал университетни бошап,  Росгвардияда къуллукъ этеди.  Зулейха  тенг къызларындан иги да эсли болуучу эди, 4-5-жыллыгъында окъугъанды, жазгъанды. Сейир тюйюл эди школну алтын майдалгъа, КъМКъУ-ну медицина бёлюмюн а  къызыл дипломгъа бошагъаны.
Аны  алгъан кюн мен да анда болгъанма.  Ол замандагъы ректор Барасбий Карамурзов аны  былай махтап сёлешгенди: «Бу къыз, къайда болса, къайда ишлесе да, республикабызны атын иги бла айтдырлыгъына ишексизме».  Ол айтханча да болгъанды.  Бусагъатда  Зулейха Москвада  Филатов атлы больницада белгили сабий  хирургду.
Анга не  къыйын операцияны да ышанадыла. Билимин дайым ёсдюргенлей турады, медицина илмуланы кандидатыды.  Аны тыш къыраллагъа да иедиле, ол анда ингилиз тилде лекцияла окъуйду. Къабарты-Малкъардан  саусузун элтип баргъан болса, анга да кёз-къулакъ болгъанын айтадыла.
Аны баш иеси  Владимир Индороков  да Россейни Ара банкыны кёп функциялы медицина арасында  врач-хирург болуп ишлейди.   Экиси да медицина илмуланы кандидатларыдыла, къыз ёсдюредиле. Андан да  сый-намысны, ызы бла уа окъууну бек сурайдыла.
Юйюрню гитчеси Азрет да  тукъумуна, ата–анасына, миллетине да  жаланда ыспас келтирген жашды. Ол школну, КъМКъУ-ну медицина бёлюмюн да айырмалы тауусханды.  Москвада белгили тиш докторду. Юй бийчеси Геккиланы Илиясны къызы Ира Къабарты-Малкъар къырал университетде ингилиз тилден студентлени окъутуп тургъанды. Филология илмуланы кандидатыды.  Бу юйюрде да къыз бла жаш ёседиле, ата, ана да адет-тёреге сакъдыла, сабийле бла жаланда тауча сёлешедиле.
Азретни адамлыгъыны юсюнден айтханда, жангыз  бу шартны юлгюге келтирсем окъуна тамамды. Бизде гитче улан Амин  Москвада окъуйду. Ол кезиулю кере сессиягъа баргъанда, Азрет аны къонакъгъа чакъырады. Ол кюн анга берилген  сый-намыс жаш адамгъа юлгю болуп къаллыкъды. Андан къайтханда, Амин: «Билемисе, Азретлары жашагъан тийреде аны акъ халаты бла иш юсюнде  бир ариу сураты кёп жерледе тагъылыпды. Анга махтау айтылады. «Соттаев Азрет Зейтунович - главный врач-стоматолог», - деп жазылыпды».
Зулейха бла Азрет, жолну узакълыгъына къарамай, ата-ана юйге терк–терк келедиле. Аланы башларын кёргенлей, тёгерекдегиле да кеслерини къайгъылары бла алагъа тюберге ашыгъадыла. Ала уа кимге да, уллу кёллю болмай, сакъдыла.
«Къуш уясында нени кёрсе, учханында аны этер»  деп, буруннгулула бош айтмагъандыла. Бу мен сагъыннган юйюр не заманда да атын иги бла айтдыра келеди. Зейтун 6-чы номерли профессионал-техника училищеде военрук болуп кёп жылланы уруннганды, бусагъатда  пенсиядады, алай ишлерге юйреннгенден, бош туралмайды: мал тутады, юйде эр киши этерик жумушланы кишиге жетдирмейди.
Лидия Боташевнаны уа Кенжеде танымагъан, анга сый бермеген адам жокъду. Ол кёп жылланы ичинде 20-чы номерли  школда устаз болуп ишлеп келеди. Аны къолунда окъуп кетген жашла, къызла   анга къайда тюбеселе да, уллу хурмет бередиле. Аны  атасы Холамханланы Боташ бла анасы Аттоланы Ляжинка да жамауатда намыслары жюрюген адамла болгъандыла.
Боташ Уллу Ата журт урушха къатышханды, 1957 жылдан 1965 жылгъа дери Бызынгы  школну директору болуп  тургъанды.   Артда  Хасаниягъа кёчгенлеринде, 16-чы номерли мектепде кёп  заманны  физикадан окъутханды.
  Ляжинка  уа Ленинчи окъуу шахарчыкъда билим алгъанды. Кёчгюнчюлюкден къайтхан ал жыллада Боташ  ишлеген школда устазлыкъ этгенди.  Айтханыбызча, ата-бабаларындан келгенди бу юйюрге адеп-къылыкъ, окъургъа итиниулюк да десем, ётюрюк болмаз.

Шауаланы Разият.

Свежие номера газет Заман


25.02.2020
21.02.2020
19.02.2020
17.02.2020