«Экономика тутхучлуду, къырал борч азды, къоркъуусузлукъ мадарлагъа ырысхы, сынау да жетиширчадыла...»

РФ-ни Президенти Владимир Путин видеоконференция амал бла Правительствону эмда РФ-ни субъектлерини таматалары бла кенгеш бардыргъанды эмда  коронавирус жукъгъан аурууну жайылыуун тохтатыуну амалларын сюзгенди. Анга КъМР-ни Башчысы Казбек Коков да къатышханды.
Сёзюн башлай, Владимир Путин битеу регионлада да медицина учрежденияланы хазырлыкъларын жалчытыу, аланы онгларын игилендириу, керек болса, къошакъ жерлени къурау, тийишли техниканы, ол санда ИВЛ аппаратланы, реанимобильлени сатып алыу, жангы техникада ишлей билген усталаны хазырлау жаны бла жумушланы арт болжалгъа салмай толтурургъа борчлу болгъанларын чертгенди. Анга уа РФ-ни Правительствосу ахча бёлгенди.
- Саулукъ сакълау учреждениялада къуралгъан жангы жерле, къошакъ онгла керек болмай къалырла деп ышанабыз. Алай шёндю уа хар регионда да инсанларыбызны  жашауларын сакълар ючюн къолдан келгенни этерге борчлубуз,-дегенди къыралны башчысы.
Кенгешде медицинада ишлегенлеге къошакъ тёлеуле этилликлери айтылгъанды. Ол санда коронавирус ачыкъланнган саусузлагъа бакъгъан, кеслерини саулукъларына къоркъуу салгъан врачлагъа апрельден башлап юч айны ичинде федерал бюджетден къошакъ ахча   тёленирикди.
Регионлада саулукъ сакълау  учрежденияланы араларында  байламлыкъланы юслеринден да айтылгъанды. Керек болса, башха регионну инсанына медицина болушлукъ берилирча, федерал клиникалада жерле регионну жумушларына ётдюрюлюрча мадарла бардырыллыкъдыла.
Владимир Путин экономиканы унутургъа жарамагъанын да чертгенди. Бизнесге салыннган заранны къысхартыргъа тийишлиди. Ауруу бютюнда жайылырына къоркъуулу учрежденияланы тизмеси къуралып, аланы ишлерине чек салыныргъа керекди. Башхалары уа андан ары ишлерге эркиндиле, жаланда алада санитар эм къоркъуусузлукъ жорукъла сакъланыргъа керекдиле, дегенди.

Федерал мадарланы юслеринден айтханда,  социал фондлагъа тёлеулени ёлчеми эки кереге къысхартылгъанды, НДС-ден къалгъан налогланы   жууукъ алты айны ичинде тёлерге эркин этилгенди. Жарым жылдан а компанияла жыйылгъан борчну аз-аздан, аны   тенг юлешип, жылны ичинде тёлерге боллукъдула.  
РФ-ни Правительствосуна Ара банк бла бирге бизнесге къошакъ себепликни программасын къураргъа буюрулгъанды.  Ол ишсизлени санын къысхартырайлыкъны сакълар ючюн этиледи. «Предпринимательлеге къыйын тюшгенди. Бизнес, келир заманны юсюнден сагъыш эте, коллективлерин сакъларыгъына  ийнанама. Аллай жууаплы предпринимательлеге уа болушлукъ берилликди»,-дегенди Владимир Путин.
Ишсиз къалгъан, къолайлыкълары осал болгъан, кредитни тёлеялмагъан  инсанлагъа, сабийле ёсдюрген юйюрлеге  болушлукъну мадарлары да толтуруладыла. Апрельде, майда эм июньда аналыкъ капиталны алыргъа эркинликлери болгъан юйюрлеге хар сабийге да (юч жылы толмагъан) бешишер минг сом тёлеуню юсюнден указгъа къол салыннганды. Ишлерин тас этгенлеге уа къырал себеплик этилгенде,   ала ишлеген кезиуде алгъан файданы ёлчеми тергеллик тюйюлдю.
Ишсиз къалып, быйыл 1 мартдан сора иш бла жалчытыу аралагъа келгенлеге апрельде, майда, июньда тёлеулени ёлчеми айлыкъны бек аз ёлчеми тенгли боллукъду (12 минг 130 сом). Аны дистанциялы амал бла жарашдырыргъа онг барды. Паспортланы, водитель удостоверенияланы, башха документлени болжаллары бошала эсе, аны юч айгъа созууну юсюнден соруугъа къаралады.
Сабийлери болгъан атала бла анала, ишсиз къалгъан эселе, ишсизлик ючюн тёлеуле эмда юч жылдан жети жылгъа дери сабийлеге берилген пособияла бла бирге хар балагъа да ючюшер минг сом бериллиги белгили этилгенди.
РФ-ни Президенти власть органла  тири  ишлериклерин белгилегенди. Алай болур ючюн а битеу онгла бардыла: экономика ышаннгылыды, къырал борч азды, алгъын жыллада   ахча жыйылып, «къоркъуусуз жастыкъ» тыкъды, къоркъуулу болумланы тамамларгъа ахча, сынау да бардыла.
Россейни инсанларын а Владимир Путин юйден тышына чыкъмазгъа, бу кезиуге тёзерге чакъыргъанды. «Биз низамлы, жууаплы болсакъ хорлаяллыкъбыз бу жукъгъан аурууну»,-деп къошханды.
Ол   жамауат бу кюнледе   биригип, кючлю болгъанына ыспас этгенди.   Врачла, медсестрала къарыуларын аямай ишлейдиле, волонтёрланы саны ёседи, аланы къауумуна белгили спортчула, артистле, журналистле къошуладыла. Адамла къоншуларына болушадыла, аталары-аналары, жууукълары ючюн къайгъырадыла, инсанлыкъларын кёргюзтедиле: «Мен бу сёзлени махтанып айтмайма, ала жашауда бола тургъан шартладыла. Шёндю хар бирибизни да адамлыкъ ышанларыбыз керек болгъан кезиудю. Барыбыз да бирге болсакъ, не къыйын сынауладан да чырмаусуз ёталлыкъбыз»,-дегенди Владимир Путин.

КъМР-ни Башчысыны бла Правительствосуну пресс-службасы.

Свежие номера газет Заман