Аслам жумуш тындырылгъанды, алай аллыбыздагъы чакъда борчла бютюнда къыйматлы эмда жууаплыдыла

Къабарты-Малкъарны мектеплери 1 сентябрьден окъутуу ишлерин тёрели очный халда башларыкъдыла. Аны юсюнден КъМР-ни Жарыкъландырыу, илму эм жаш тёлюню ишлери жаны бла министерствосуну коллегиясыны жыйылыуунда айтылгъанды. Видеоконференция халда ушакъда ведомствону  жарым жылгъа ишини эсеплери чыгъарылгъандыла. Аны ишине КъМР-ни Правительствосуну Председатели Мусукланы Алий да къатышханды.
2020 жылны биринчи жарымында тындырылгъан жумушланы юсюнден  докладны республиканы жарыкъландырыу, илму эм жаш тёлюню ишлери жаны бла министрини къуллугъун толтургъан Анзор Езаов этгенди. Ол билим бериуню качествосуну, фахмулу жаш тёлюню айнытыуну, орта профессионал билим бериуню, добровольчествону ёсдюрюуню, ёксюз эм ата-аналары къарамай   къойгъан сабийлени жашау журтла бла жалчытыуну юсюнден айтханды. Республикада билим бериу бла байламлы стратегиялы жумушла жашаугъа «КъМР-де билим бериуню айнытыу» къырал программагъа кёре кийириледиле.  2020 жылда аны бардырыугъа 8,5 миллиард сом чакълы бир дурус кёрюледи. «Билим бериу» миллет проектни федерал проектлерин жашауда бардырыугъа 761,8 миллион сом бёлюннгенди.
Республикада ючден жети жылларына дери сабийлеге школгъа дери билим бериу жюз процентге жалчытылынырча этилгенди. Юч жылларына дери къауумгъа ол кёрюмдю 96 процентди.  «Демография» миллет проектни чеклеринде 2021 жылгъа дери 31 объектде 2085 къошакъ жер къураллыкъды.
«Шёндюгю школа» федерал проектге кёре битеулю билим бериу махкемеледе жангы окъутуу жерле къуралырча 418 миллион сом бёлюннгенди. Солдатская станицада 250 жерли  мектепни къурулушу бардырылады эм Чегем шахарда 500 жерге школну. 1 сентябрьден Нальчикде 1 224 жери болгъан школ хайырланыугъа бериледи. Болум мектепледе изленнген жерлени толусунлай жалчытырча халда уа тюйюлдю. Экинчи сменде окъугъанланы саны быйыл 10 622 адам болгъанды (школчуланы барысындан 9,3 процент).
2020-2021 жыллада Ново-Ивановскоеде  «Эл тийрелени комплекс халда айнытыу»  федерал программаны чеклеринде Ш.Козуб атлы 7-чи номерли лицейни  мекямыны къурулушу планнга салыннганды. РФ-ни Минэкономразвитиясына бу программагъа Красносельское элни эм Терс-Къол посёлканы школларыны мекямларын къошарча заявка жиберилгенди.
Россейни Билим бериу министерствосу регион министерствону 2021 жылда Нальчикде 1 225 жерли мектепни къурулушун бардырыргъа заявкасын къабыл кёргенди. Анзор Езаов ангылатханыча, муниципал къуралыулада демография болумгъа, жангы школ жерлени изленнгенлерине кёре КъМР-ни Правительтвосу РФ-ни Минпросвещениясына Кубада  500 жерли мектепни ишлерча эм огъарыда белгиленнген Нальчикде школну орунуна Прохладанада 785 жери болгъан школну къурулушун бардырырча письмо жибергенди. Проектни къабыл кёрселе, республикада  саулай да 1285 жер кючю болгъан эки битеулю билим берген организация ишлер мурат барды.
Сабийлени окъутууну эм юйретиуню шёндюгю излемлерине Къабарты-Малкъарны 86 школу (32,4 проценти)  толусунлай келишедиле, бир-бир излемлеге толу келишмегенле 138-диле (52,1 процент). Район эм шахар округланы администрациялары билдиргенлерича, сегиз школ тозурагъан халдадыла, 148-синде тынгылы ремонт изленеди, 20-сын жангыртыргъа керекди.

Хауа-жылыу низамны, суу бла жалчытыуну эм канализацияны игилендириуню излемлери сакъланырча къырал эм муниципал битеулю билим берген организацияланы мекямларын тапландырыу жумушлагъа федерал бюджетден республикалы бюджетге субсидияла берилирча иш бардырылгъанды. Майскийни 10-чу номерли школуну мекямын тапландырыугъа 2020 жылгъа 49 миллион сомдан артыкъ эм Залукокоажеде 1-чи номерли мектепни мекямын  тапландырыугъа 2021 жылгъа 98 миллион сомдан артыкъ бёлюннгенди.
2020 жылгъа бёлюннген ырысхыдан къалгъан къыстырыкъны –  20 миллион сомну Кёнделенни 1-чи номерли школуну мекямын тапландырыугъа ётдюрюр умутлудула. Россейни Минпросвещениясына аны бла байламлы заявка жиберилгенди.
Озрекни, Красноармейскоени, Анзорейни мектеплерини мекямларында  эм Огъары Къуркъужинде 1-чи номерли школунда тынгылы ремонт бардырылырча федерал бюджетден ырысхы бёлдюрюу жаны бла иш бардырылады. Анзор Езаов коронавирус жукъгъан аурууну болумларында окъутуу къалай къуралгъаныны юсюнден да айтханды. Билим бериуню дистанцион халда къурау окъуучу эм устаз къауумлада бу жаны бла бир талай проблемаланы  ачыкъ белгилегенди.
Школчуланы дистанцион халгъа ётдюрюрча компьютер техника бла жалчытылыныуларын сюзгенде, аладан жаланда 58 процентини аллай амаллары болгъаны ачыкъланнганды, аланы 40 проценти дистанцион окъууда хуржун телефонланы хайырланадыла, 2 процентни (1 885 окъуучу) техника онглары жокъду.
Окъуучуланы эм педагогланы махкемелени кеслеринде болгъан компьютер техника бла жалчытыу иш къуралгъанды. Эсепде школ компьютерле эм ноутбукла бла 1 742 окъуучу  эм 956 устаз жалчытылыннгандыла. 2020 жылда «КъМР-де билим бериуню айнытыу» къырал программада миллет тилледен эм башланнган класслагъа адабият окъутуудан  окъуу-методика комплектлени жарашдырырча 6,7 миллион сом белгиленипди.
ЕГЭ-2020 юсюнден айтханда, анга 3 743 адам къатышханды, ала битеу да бирге 11 417 экзамен бергендиле. Сынаула коронавирус жукъгъан ауруу жайылмазча Роспотребнадзорну битеу эсгертиулери сакъланып бардырылгъандыла. ЕГЭ-ни эсеплери, былтыр бла тенглешдирип айтханда, хазна тюрленмегендиле.
Педагогланы профессионал ёсюулерини тийишли системасы бла байламлы теманы юсюнден сёлешгенинде Анзор Езаов Къабарты-Малкъарны жети устазын ахшы кёрюмдюлери ючюн  федерал бюджетден 200 мингишер сом бла саугъалагъанларын белгилегенди.
Эл школланы кадрла бла жалчытыу ишни чегинде «Земский устаз»  программагъа кёре эл мектеплеге сегиз устаз жиберилгендиле. Ала ёлчеми бир миллион сом болгъан бир жолгъа берилген тёлеуню да аллыкъдыла . Беш жылны ичинде бу къауум эл школлада артыкъ да изленнген ызлада билим бериуню качествосун игилендирирге керекдиле.    
Жангы окъуу жылны башланыууна хазырланыугъа республикалы эм жер-жерли бюджетледен 108, 5 миллион сом чакълы бир бёлюннгенди. Битеулю билим бериу программаланы дерсликлери бла школчуланы жюз проценти хакъсыз жалчытылынырыкъдыла. Битеулю билим бериу махкемеле 1-4 классланы окъуучуларына исси ашны бериуге хазырдыла.
Сабийлени бла жаш тёлюню фахмуларын  ачыкълау, билеклик этиу эм айнытыу андан ары бардырылады. Школчула олимпиадалагъа, эришиулеге, хунерли сабийлени ачыкълау эм алагъа болушлукъ этиу «Антарес» араны билим бериу сменаларына къошуладыла. «Кванториум» мобил халлы технопарк къуралады. Биринчи сентябрьден класс башчылагъа федерал бюджетден къошакъ халлы беш минг сом тёленирикди.
КъМР-ни Правительствосуну Председатели Мусукланы Алий  ёксюз эм ата-аналары къарамай къойгъан сабийлеге  журтла бериу  проблеманы къалай тындырылгъанын билирге излегенди. Анзор Езаовну айтханына кёре, журтла бла жалчытыугъа 92 миллион сом бёлюннгенди. 90 фатар сатып алыр мурат барды. Фатарны сатыу-алыу аукционнга къатышыргъа заявкала болмагъаны жарсытады, нек дегенде аллай жашау журтну квадрат метрини багъасы рынок багъасындан иги да азыды. Сорууну КъМР-ни  Къурулуш эм жашау журт-коммунал мюлк  министерство бла байламлыкъда тамамларгъа тийишлиди, застройщикле  къурулуш бара тургъан заманда  фатарланы керекли кенгликлерин эсге алып ишлерча.
КъМР-ни Правительствосуну Председатели  бу магъаналы социал проблеманы тындырыуда мындан арысында да себеплик этип турургъа хазырлыгъын билдиргенди. Мусукланы Алийни  оюмуна кёре, ёксюз эм ата-аналары къарамай къойгъан сабийлени – ала уа КъМР-де мингден артыкъ адам боладыла – жашау журтла бла жалчытыу соруу жууукъ юч жылны ичинде тамамланыргъа тийишлиди. Теманы КъМР-ни Къурулуш эм жашау журт-коммунал мюлк министерствосуну келечилери эм башха сейирлери болгъанла къатышып бардырылгъан энчи жыйылыуда сюзерге предложения этилгенди.
Мусукланы Алий КъМР-ни жарыкъландырыу, илму эм жаш тёлюню ишлери жаны бла министрини къуллугъун толтургъандан ЕГЭ-ни россей орта кёрюмдюлери бла тенглешдиргенде бизде къайсы предметледен балла жаны бла артха къалгъаныбызны белгилерин излегенди. Анзор Езаов  айтханыча, алаша балла химиядан, физикадан, информатикадан эм ИКТ-дан эсленнгендиле. Мектеплени материал-техника къолайлыкъларын кючлерге, устазланы квалификацияларын ёсдюрюрге тийишлиди.
КъМР-ни премьер-министри  министерство бек биринчиден эс бурургъа тийишли борчланы белгилегенди: школлада хакъсыз исси аш бла жалчытыу эм класс башчылагъа  къошакъ тёлеулени бериу ишни тийишли халда ахырына жетдирирге,  жангы окъуу жылда окъутууну Роспотребнадзорну эсгертиулерине кёре санитар-эпидемиология низамны сакълап къураргъа, билим бериуде жангы объектлени  хайырланыугъа заманында берирге. Саулай атханда, министерствону биринчи жыл жарымда иши тийишли халда бардырылгъаннга саналгъанды.

Жангуразланы Нажабат хазырлагъанды.

Свежие номера газет Заман